İçeriğe geç

Fiyatlar teklifle verilir · ölçü ve adet bildir

  1. Plywooder
  2. Kontrplak Rehberleri
  3. Kontrplak Nedir, Nasıl Üretilir?

Rehber

Kontrplak Nedir, Nasıl Üretilir?

Kontrplağın yapısını, tomruktan levhaya üretim adımlarını ve çapraz kat diziliminin levhaya neden dayanım kazandırdığını anlattık.

Plywooder Editör Ekibi Yayın: · 4 dk okuma
Kontrplak Nedir, Nasıl Üretilir?
Bu yazıda neler var?
  1. Yapı: neden çapraz?
  2. Üretim adımları
  3. Kat sayısı neden tek?
  4. Tutkal ne işe yarar?
  5. Kaliteyi belirleyen etkenler
  6. Bir tabakayı elde nasıl değerlendirirsin?
  7. Sık sorulan sorular

Kontrplak, tomruktan soyulan ince ahşap kaplamaların lif yönleri birbirine dik gelecek biçimde üst üste dizilip tutkalla ve sıcak presle birleştirilmesiyle üretilen levhadır. Kat sayısı tektir (3, 5, 7, 9…); böylece iki dış yüzün lifleri aynı yöne bakar ve levha dengeli kalır.

Kontrplak ilk bakışta sade bir malzemedir: birbirine yapıştırılmış ince ahşap tabakaları. Ama bu sade fikir, masif ahşabın en büyük iki zayıflığını, yarılmayı ve nemle çalışmayı, büyük ölçüde ortadan kaldırır. Levhanın nasıl üretildiğini bilmek, tekliflerdeki terimleri anlamayı ve kaliteyi ayırt etmeyi kolaylaştırır. Genel çerçeve için kontrplak rehberine bakabilirsin.

Yapı: neden çapraz?

Ahşap lifli bir malzemedir. Lif yönünde çekmeye ve eğilmeye dayanıklıdır; life dik yönde ise kolay yarılır. Nem aldığında lif boyunca neredeyse hiç uzamaz, ama enine belirgin biçimde genişler.

Kontrplakta her kat, altındaki ve üstündeki kata dik yönde yerleştirilir. Bir katın genişlemek istediği yönde komşu katın lifleri uzanır ve onu tutar. Bu yüzden kontrplak:

  • Her iki yönde de dayanım gösterir.
  • Kenarına yakın çakılan çivide ve vidada kolay yarılmaz.
  • Nem değişimlerinde masif ahşaba göre çok daha az çalışır.
  • Büyük tabakalar hâlinde üretilebilir.

Üretim adımları

  1. Tomruk hazırlığı. Tomruklar kabuğundan ayrılır, boyuna kesilir ve çoğu zaman sıcak suda ya da buharda yumuşatılır.
  2. Soyma. Tomruk kendi ekseni etrafında döndürülür; uzun bir bıçak ahşabı kesintisiz bir şerit hâlinde soyar. Bu şeride soyma kaplama denir.
  3. Kesme ve kurutma. Şerit tabaka ölçülerine kesilir ve kurutucudan geçirilerek nemi düşürülür.
  4. Ayırma ve onarım. Kaplamalar kalitesine göre ayrılır. Yüz için düzgün olanlar seçilir; budak boşlukları yamayla kapatılabilir.
  5. Tutkallama ve dizme. Katlara tutkal sürülür ve lif yönleri çapraz gelecek biçimde üst üste dizilir.
  6. Presleme. Paket önce soğuk, ardından sıcak preste sıkıştırılır. Isı tutkalı sertleştirir.
  7. Ebatlama ve zımpara. Levha ölçüsüne kesilir, yüzeyi zımparalanır ve kalınlığı eşitlenir.
  8. Sınıflandırma. Levhalar yüzey kalitesine göre ayrılır, etiketlenir ve paketlenir.

Film kaplı levhalarda son bir adım daha vardır: reçine emdirilmiş film, levhanın yüzeyine sıcak preste yapıştırılır ve kenarlar boyanır.

Kat sayısı neden tek?

Kat sayısı tek olduğunda levhanın ortasında bir kat, onun iki yanında da simetrik katlar bulunur. Dış yüzlerin lifleri aynı yöne bakar. Bu simetri levhayı dengeler; nem değiştiğinde iki yüz aynı biçimde davranır ve levha çarpılmaz.

Kat sayısı, kaplamanın kalınlığına bağlıdır. İnce kaplamalardan yapılan levhada aynı kalınlık için daha çok kat bulunur. Kat sayısı arttıkça levha daha homojen ve kararlı olur, kenarı daha düzgün görünür ve vida daha iyi tutar. Huş kontrplağın çok katlı yapısı bu yüzden tercih nedenidir.

Tutkal ne işe yarar?

Katları bir arada tutan tutkal, levhanın hangi ortamda kullanılabileceğini belirler. İç mekân için üretilen levhalarda neme sınırlı dayanan tutkallar, dış mekân ve kalıp levhalarında ise suya dayanıklı tutkallar kullanılır. Aynı ağaç türünden iki levha, yalnızca tutkalı farklı olduğu için bambaşka yerlerde kullanılır. Bu ayrım kontrplak yapıştırma sınıfları yazısında anlatılıyor.

Kaliteyi belirleyen etkenler

  • Kaplama kalitesi: Düzgün, eşit kalınlıkta ve iyi kurutulmuş kaplama.
  • İç katlar: Boşluk ve bindirme olmaması. İç boşluklar dayanımı düşürür ve kesimde ortaya çıkar.
  • Tutkallama: Tutkalın eşit dağılması ve doğru preslenmesi. Kötü yapışma, katların ayrılmasına yol açar.
  • Kalınlık toleransı: Levhanın her yerinde aynı kalınlıkta olması.
  • Düzlük: Doğru kurutulmuş ve dengeli dizilmiş levha düz durur.

Bir tabakayı elde nasıl değerlendirirsin?

Kenara bak: katlar düzgün ve eşit kalınlıkta mı, aralarında boşluk var mı? Yüzeye bak: dalga, kabarma ya da ayrılma var mı? Levhayı düz bir zemine koy: köşeleri kalkıyor mu? Bu üç basit kontrol, çoğu sorunu baştan gösterir.

Kontrplağın gücü çapraz dizilimden gelir; kullanım yerini ise tutkal belirler. Levha seçerken türün yanında kat sayısına, iç katların boşluksuzluğuna ve yapıştırma sınıfına bak.

Sık sorulan sorular

Kontrplak masif ahşap mıdır?

Gerçek ahşap kaplamalardan yapılır, ama tek parça masif değildir; katmanlı bir ahşap levhadır.

Kontrplak neden çarpılmaz?

Çapraz ve simetrik kat dizilimi nem hareketini dengeler. Yanlış depolanırsa yine de çarpılabilir.

Kat sayısı fazla olan levha daha mı iyidir?

Genellikle daha kararlı ve kenarı daha düzgündür; ancak tür ve tutkal da en az kat sayısı kadar önemlidir.

Bu yazı bir serinin parçasıKontrplak Rehberi: Türler, Sınıflar, Kalınlık ve Doğru Levha Seçimi Ana rehbere git

Bu rehber genel bilgi verir. Taşıyıcı ve yapısal kullanımlarda levha seçimi ve kesit hesabı için yetkili bir mühendise danış; ürünün teknik föyündeki değerler esas alınır.

Sıradaki okuma

Kontrplak Sipariş Verirken Sorulacak 10 Soru
Kontrplak Rehberleri

Kontrplak Sipariş Verirken Sorulacak 10 Soru

Kontrplak teklifi alırken ve sipariş verirken tür, sınıf, kalınlık, ebat, teslimat ve belge konusunda sorulması gereken soruları sıraladık.

4 dk okuma